Pre-money ve post-money farkı

Ne demek

Pre-money değerleme, yeni para gelmeden önce şirket için üzerinde anlaşılan değerdir. Post-money değerleme aynı değere toplanan tutarın eklenmiş hâlidir. 8 milyon EUR pre-money üzerinden 2 milyon EUR'da post-money 10 milyon EUR olur. Yatırımcının payı her zaman yatırılan tutarın post-money değerlemeye bölünmesiyle çıkar, burada yüzde 20. Aynı ayrım SAFE ve dönüştürülebilir tahvillerin değerleme tavanında da karşınıza çıkar.

Neden önemli

Aynı sayı, hangisine atıfta bulunduğuna göre farklı bir sahiplik anlamına gelir ve term sheet'ler her zaman hangisi olduğunu yazmaz. 10 milyon EUR değerleme üzerinden 2 milyon EUR toplanıyorsa, bu 10 milyon post-money ise yatırımcı yüzde 20, pre-money ise yaklaşık yüzde 16,7 tutar. Sadece sayının yanındaki kelimeye bağlı olan üç puandan fazla bir fark. Birden fazla teklifi yan yana koyduğunuzda bu etki katlanır, çünkü tekliflerin hepsi aynı bazı kullanmaz.

Hesap örneği

Üç teklif. A: 8 milyon EUR pre-money üzerinden 2 milyon EUR. Post-money 10 milyon EUR, yatırımcı yüzde 20, kurucular yüzde 80. B: 10 milyon EUR post-money üzerinden 2 milyon EUR. Buradaki pre-money 8 milyon EUR'dur, yani A ile aynı teklifin başka kelimelerle yazılmış hâli. C: 10 milyon EUR pre-money üzerinden 2 milyon EUR, post-money 12 milyon EUR, yatırımcı yüzde 16,7. Yalnızca C daha iyidir ve üçü ancak aynı baza getirildiğinde karşılaştırılabilir. Paradan önce yüzde 10'luk bir opsiyon havuzu eklenirse üçü de yeniden kayar: A teklifinde kurucuların yüzde 80'i yüzde 70'e iner, yatırımcı ise yüzde 20'de kalır. Değerleme değişmemiştir, kurucu payı on puan değişmiştir.

Sık yapılan hata

İki teklifi bazı kontrol etmeden değerleme sayısıyla karşılaştırmak ve opsiyon havuzunu hesaba katmamak. Paradan önce büyük bir havuzla gelen yüksek bir pre-money, havuzsuz düşük bir pre-money'den düzenli olarak daha kötüdür. Güvenilir karşılaştırma ölçüsü değerleme değil, turdan sonra kurucuların elinde kalan yüzdedir. Üçüncü hata, bazı sözlü olarak netleştirip term sheet'te doğrulamamaktır; sonunda bağlayıcı olan orada yazandır. Dördüncü hata, iki teklifi yalnızca başlıktaki değerlemeye bakarak sıralamaktır; doğru sıralama ancak turdan sonraki kurucu yüzdesi hesaplandığında ortaya çıkar ve sıra çoğu zaman değişir.

Uygulamada

İlk görüşmede hangi bazın kastedildiğini sorun ve karşılaştırmadan önce her teklifi turdan sonraki kurucu yüzdesine çevirin. SAFE'lerde aynı ayrım değerleme tavanının içine yerleşmiştir ve orada etkisi daha da güçlüdür, çünkü post-money tavan yatırımcının yüzdesini sabitler. Yazışmalarda hangi bazın konuşulduğunu açıkça belirtmek de işe yarar: term sheet'e geçildiğinde iki taraf farklı sayıları hatırlıyorsa, pazarlık yeniden açılır ve bu her zaman zayıf tarafın aleyhine sonuçlanır. Her teklif için tek satır tutun: tutar, değerleme, baz, havuz ve havuzun zamanlaması. Ancak bu beş bilgi birlikte karşılaştırılabilir bir sayı verir; biri eksikse elinizdeki henüz bir teklif değil, bir niyet beyanıdır.

Ne sormalı

İlk görüşmede söylenen değerlemenin pre-money mi post-money mi olduğunu sorun ve cevabı yazılı olarak tekrarlayın. Bu kılı kırk yarmak değildir: 10 milyon EUR üzerinden 2 milyon EUR'da iki okuma arasında üç puandan fazla fark vardır. İkinci olarak opsiyon havuzunun söylenen değerlemeye dahil olup olmadığını ve paradan önce mi sonra mı kurulacağını sorun, çünkü bu bilgi olmadan iki teklif karşılaştırılamaz. Her teklifi değerlendirmeden önce turdan sonraki kurucu yüzdesine çevirin ve değerlemeleri değil bu sayıları karşılaştırın; başlıktaki büyük sayı düzenli olarak daha kötü teklifin üzerinde durur. Karşılaştırmayı değerlemeler üzerinden değil, turdan sonraki kurucu yüzdeleri üzerinden yapın; hangi teklifin daha iyi olduğunu yalnızca bu sayı söyler.

İlgili terimler

• Hisse seyrelmesi nedir Yeni pay çıkarıldığında yüzdenizin düşmesi. Pay sayınız değişmez, toplam pay sayısı artar.
• Değerleme tavanı Paranın dönüşeceği en yüksek değerleme. Üst sınırdır, alt sınır değil.
• Cap table nedir Hangi payın kime ait olduğunu gösteren tablo. Sahiplik sorusunu cevaplayan tek belge.